از شایع‌­ترین بیماری­‌های مخرب اعصاب می­‌توان بیماری پارکینسون (Parkinson’s Disease) یا PDرا نام برد. در این بیماری نورولوژیک فرد مبتلا به تدریج برخی توانایی­‌های خود از جمله توانایی­‌های جسمی و روحی خود را از دست می­‌دهد.

این بیماری بعد از بیماری آلزایمر در فهرست معمول­‌ترین بیماری­‌های تخریب­‌کنندگ­ی اعصاب دسته‌­بندی می­‌شود. در صورتی که فرد به پزشک مراجعه نکند و یا راهکارهای درمان را درست انجام ندهد، سرعت روند بیماری افزایش می­‌یابد و علائم آن بیشتر می­‌شود.

لازم به ذکر است که در کل سیر بیماری پارکینسون پیشرونده می‌­باشد و با گذشت زمان معمولا وضعیت­ حادتر می­‌شود. در کل می­‌توان گفت روند این بیماری اغلب اوقات کند است و چندین سال این روند به طول می‌­انجامد. نهایتا این بیماری منجر به کاهش تدریجی عملکرد فرد می­‌گردد، اما با داشتن روند درمانی مناسب فرد می‌­تواند یک زندگی عادی را تجربه کند.

پارکینسون ارثی است؟

دلیل به وجود آمدن این عارضه و معیوب شدن سلول‌­ها، به طور دقیق مشخص نشده است. اما بیشتر متخصصین این حوزه تصور می­‌کنند که این بیماری در اثر برخی عوامل ژنتیکی و محیطی امکان بروز پیدا می­‌کند. محققان در حال حاضر در حال انجام مطالعات برای اثبات علمی علت­‌های احتمالی این بیماری مانند بالا رفتن سن و برخی سموم موجود در محیط زندگی هستند. ما در این بخش به بررسی برخی احتمالات می­‌پردازیم.

دلیل اصلی از بین رفتن سلول­‌های عصبی تولیدکننده­‌ی دوپامین در این میان یک سوال اساسی می‌­باشد. هنوز مشخص نشده است که از بین رفتن سلول­‌های عصبی در رابطه با ایجاد این بیماری به چه صورت انجام می­‌پذیرد. اما همان­‌گونه که ذکر شد ترکیبی از عوامل محیطی و تغییرات ژنتیکی می­‌توانند سبب بروز بیماری شوند.

در اولین مرحله به نظر می­‌رسد وجود یک ژن غیر طبیعی در ژنوم افراد موجب بروز بیماری پارکینسون شود. البته لازم به ذکر است که همان­‌گونه که در پیش از این اشاره کردیم مستندات کافی برای اثبات ارثی بودن این بیماری به دست نیامده است.

اغلب مواقع درصد کمی از افراد مبتلا به این بیماری، عارضه را از والدین و یا اقوام درجه یک خود به ارث می­‌برند. ذکر این نکته حائز اهمیت است که افراد با سنین پایین­‌تر که به این بیماری مبتلا می­‌شوند با احتمال بیشتری بیماری با جنبه­‌ی ارثی را دارا هستند. در برخی مواقع نیز بعضی افراد دچار علائمی مشابه پارکینسون می­‌شوند، که با انجام آزمایشات مشخص می­‌شود بیماری دیگری می­‌باشد.

در کل می­‌توان بیان کرد که عوامل ژنتیکی خطر ابتلا به پارکینسون را افزایش می‌­دهند. اما در این میان برخی افراد  نسبت به این بیماری حساس­تر هستند و علائم بیشتری بروز می‌­دهند، که علت آن همچنان مجهول می­‌باشد. انتقال ژن­‌های معیوب توسط والدین به فرزندان نیز می­‌تواند از دیگر دلایل بروز این بیماری باشد. اگرچه به ارث رسیدن پارکینسون در یک خانواده از این طریق بسیار نادر است.

همان گونه که اشاره کردیم محققان بر این باورند که عوامل محیطی نیز بر این بیماری اثرگذار است. عواملی مانند علف­کش­‌ها در کشاورزی و سموم دفع آفات، آلودگی­‌های هوا که در اثر ترافیک و یا عوامل صنعتی به وجود می­‌آیند، می‌­توانند اثر افزایشی بر ابتلا به پارکینسون داشته باشند.

علاوه بر موارد ذکر شده موارد نادری نیز وجود دارند که سبب ایجاد انواع خاصی از پارکینسونیسم می­‌شود. پارکینسونیسم یک اصطلاح برای توصیف علائمی مانند لرزش، کندی حرکت و سفتی عضلات در افراد می‌­باشد. پارکینسون را نیز می‌­توان به عنوان شایع­‌ترین نوع پارکینسونیسم نام برد. در اینجا در ادامه به انواع نادر دیگر با علل خاصی که  سبب ایجاد آن می­‌شود، اشاره می­‌کنیم.

اولین مورد پارکینسونیسم ناشی از دارو می‌­باشد. در این موارد علائم پارکینسونیسم بعد از مصرف برخی داروها ایجاد می­‌شوند. داروهای ضد روان‌پریشی یکی از مهم­ترین داروها در ایجاد این علائم می­‌شود. این علائم معمولا پس از قطع مصرف دارو رخ می­‌دهد.

موارد بعدی برخی اختلالات پیشرونده در مغز می‌­باشند. از این موارد می­توان پیشرفت آتروفی پیشرونده سیستم­‌های متعدد، فلج پیشرونده هسته­‌ای و کورتیکوبازال دژنراسیون یا همان CBD که یک بیماری نادر، تخریب کننده سیستم­ اعصاب مرکزی و پیشرونده می‌­باشد، می­‌توان نام برد.

بیماری­‌های عروق مغزی که در اصل می‌­توان گفت سکته­‌های کوچکی که سبب مرگ در چندین بخش مختلف از مغز فرد می­‌شوند، نیز از دیگر موارد نادر ابتلا به پارکینسونیسم می­‌باشد.

راه­‌های پیشگیری از ابتلا به بیماری پارکینسون

کنترل بیماری پارکینسون

باید اذعان داشت که راه شناخته­‌شده­‌ای برای جلوگیری از ابتلا به بیماری پارکینسون وجود ندارد. تحقیقات در این زمینه نشان می­‌دهد که افرادی که از

• انواع میوه­‌ها و سبزیجات
• غذاهای سرشار از فیبر
• روغن­‌های حاوی امگا ۳ و
• همچنین ماهی استفاده می­‌کنند می‌­توانند مقاومت بیشتری در برابر ابتلا به این بیماری داشته باشند.

همچنین لازم به ذکر است که با استفاده از:

• گوشت قرمز
• و فرآورده­‌های لبنی به میزان زیاد، می‌­تواند به ایجاد بیماری کمک کند.

بنابراین در کل نمی­‌توان راه قطعی برای پیشگیری از ابتلا به این بیماری پیشنهاد داد. یکی از بهترین خوراکی­‌های برای افراد مبتلا به این بیماری ماهی می­‌باشد.

درمان بیماری پارکینسون

1. درمان پارکینسون می­‌تواند به درمان­‌های پزشکی و دارویی، خانگی و طب سنتی دسته بندی شود.  اکثر بیماران به منظور کنترل کردن علائم خود باید تحت درمان با دارو قرار بگیرند. داروها با بر سلول­‌های باقی­مانده در جسم سیاه اثر گذاشته، آن­ها را تحریک می­‌کنند تا دوپامین بیشتری تولید کنند. داروهایی با عنوان لوودوپا این نقش را بر عهده دارند.
2. همچنین برخی دیگر از داروها با عنوان داروهای ضد کولینرژیک سبب مهار برخی از استیل کولین­‌های تولید شده می­‌شوند. به همین دلیل این داروها بین مواد شیمیایی درون مغز تعادل برقرار می­‌کنند. پزشک متخصص با تهیه یک برنامه اختصاصی برای هر فرد می­‌تواند روند بیماری را کنترل کند.
3. هنگام استفاده مداوم از داروها برای حفظ کیفیت زندگی، با پیشرفت بیماری بیمار دچار تغییر و تحول در پاسخ به درمان می­‌شود که این فرآیند به نوسانات حرکتی معروف می‌­باشد. در این هنگام متخصص مغز و اعصاب بر روی ساختارهای عمیق مغز فرد، کار انجام می‌­دهند تا شرایط پارکینسون را تسکین دهند.
4. روشی برای دستکاری عمیق مغز به نام DBS یا تحریک عمیق مغز وجود دارد که از الکترودهایی کوچک برای تامین نیروی الکتریکی استفاده می­‌گردد و بخش‌­های عمیق مغز تحت تاثیر قرار می­‌گیرند. این شکل از تحریک با کمک به ایجاد تعادل پیام‌­های کنترل، سبب سرکوب لرزش می­‌شود.
5. از درمان‌­های خانگی که به روند بهبود این بیماری کمک می­‌کنند می‌­توان ورزش و تغذیه­‌ی سالم را نام برد. انجام یک ورزش منظم به فرد کمک می­‌کند فرد مبتلا تعادل و هماهنگی در بدن خود برسد. رژیم غذایی خاصی برای افراد مبتلا توصیه نمی­‌شود، اما استفاده از مواد غذایی حاوی فیبر، نوشیدن آب زیاد  و میوه­‌های سرشار از آنتی اکسیدان مثل اسفناج برای رژیم این افراد مفید می‌­باشد.
6. تای چی، یوگا و ماساژ نیز می‌­توانند به صورت درمان‌­های حمایتی انجام شوند. این درمان­‌ها به کاهش برخی علائم مانند خستگی، درد و افسردگی کمک بسزایی می­‌کنند. از درمان‌­های موجود در طب سنتی نیز می­‌توان مصرف زیتون، روزانه ۱۴ عدد مغز بادام، قارچ گانودرما و … نام برد. علاوه بر درمان­‌های معمول برای پارکینسون­، همچنین محققان بینش‌­هایی را در مورد درمان­‌های نوظهور و تجربی PD ارائه می­‌دهند.